20 yy Dunya

Çarlık Rusya’nın Yıkılışı

1 Puan2 Puan3 Puan4 Puan5 Puan (No Ratings Yet)
Loading...

20 yy başlarından başlayıp günümüze kadar gelen sürece Çağdaş Dünya Tarihi denir. Çağdaş Dünya Tarihi bölümünden her yıl KPSS genel kültür sınavında ortama 3-4 soru gelmektedir. Bu yazı dizimizde 20.yy başlarında Çarlık Rusya’nın Yıkılışı konusunu ele aldık ele aldık.

Çarlık Rusya’nın Yıkılışı ve Bolşevik İhtilali

  • 1917 Mart’ında 1.Dünya Savaşı’nın olumsuz etkileri çarlık yönetimi üzerinde kendisini gösterdi.
  • Hayat şartlarının ağırlaşması, yolsuzluk ve vurgunlar toplumu çarlık yönetimini devirmeye yöneltti.
  • Zor durumda kalan Çar 2.Nikola tahttan çekildiğini açıkladı.
  • DUMA(meclis) üyeleri tarafından kurulan geçici hükümet yetkiyi devraldı.
  • Bolşevikler, Lenin önderliğinde geçici hükümeti devirmeye karar verdiler.

Ekim 1917 de Bolşevikler yönetimi ele geçirerek Ekim Devrimini gerçekleştirdiler.

  • Lenin, 1918 de Brest-Litovsk Antlaşması ile I. Dünya Savaşından çekildi.
  • Lenin, Bolşeviklerin güçlenmesi için 1921 yılında N.E.P (Novaya Ekonomiçeskoya Politika) adı verilen yeni ekonomi politikasını ilan etti.
  • Devlet 1923 de Sovyet Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (S.S.C.B) adını aldı. Otuza yakın farklı statüdeki toprakları bünyesinde topladı.
  • 1924’te Lenin’in ölümü üzerine Stalin yönetime geçti.
  • Bu dönemde merkeziyetçiliğin ve devletçiliğin etkisi arttı.
  • 1.Beş Yıllık Kalkınma planı uygulanmaya konuldu.

Rusların Orta Asya’yı İstilası

  • Altın Orda Devleti’nin yıkılmasıyla Kazan-Kırım-Ejderhan-Kasım-Sibir gibi hanlıklar kurulmuştu.
  • Bu hanlıklar Rusları zor durumda bırakınca Ruslar Türk bölgelerini istilaya başladı.
  • yy’da Ruslar birçok Türk bölgesini işgal altına almaya başlamıştı.
  • yy başlarında Çarlık yönetiminin baskıcı idaresi 1905 ihtilaline neden olmuştur.
  • Sovyetler Birliğinin kurulduğu dönemdeki karışıklıktan yararlanan Türkler bulundukları bölgelerde Bağımsız devletler kurmaya başladılar:
    • Başkurdistan
    • Harezm Halk Cumhuriyeti
    • Türkistan
    • Kırgız Muhtar Cumhuriyeti gibi
  • Bu gelişmelerden rahatsız olan Sovyet Rusya 1920’nin sonlarına doğru Türk devletleri üzerine doğrudan hâkimiyet kurmaya yöneldi.

Basmacı Harekatı

  • Basmacı; baskın yapan hücum eden anlamına gelmektedir.
  • Çarlık Döneminde Ruslar tarafından Türkmenistan-Başkurdistan ve Kırım’da faaliyet gösteren kuvvetler için kullanılmıştır.
  • 1918’de Milli Hokand hükümetinin Ruslar tarafından dağıtılması üzerine Basmacı Hareketi bir halk hareketine dönüşmüştür.
  • Bu hareket 1918 yılında Korbaşı Ergaş liderliğinde Hokand şehrinde başladı.

Basmacı Hareketi’nin amacı; Türkistan’ı Ruslardan kurtararak bağımsızlığa kavuşturmaktır.

  • 1921’de Enver Paşa’nın Türkistan’a gelerek Basmacılara katılmasıyla mücadele şiddetlenmiştir.
  • 1922’de Enver Paşa’nın şehit edilmiş; Basmacı Hareketi devam etmiş fakat istenilen sonuca ulaşılamamış.
  • 1931’de Ruslar Bolşevik İhtilaline son verdi.
  • 1936’da SSCB’ye bağlı Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan cumhuriyeti kuruldu.

Önemli Türkçü şahsiyetler:

  • Yusuf Akçura
  • İsmail Gaspıralı
  • Zeki Velidi Togan

Zeki Velid-i Togan kimdir?

1890 Türkistan doğumlu olup Basmacı Hareketi içerisinde yer alan ve 1939’da İstanbul Üniversitesi’nde Umumi Türk Tarihi kürsüsünü kuran ordinaryüs ünvanlı Türk tarihçisi A. Zeki Velidi Togandır.

Çarlık Rusya’nın Yıkılışı YAPILAN YORUMLAR

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.