Yazılar

Davranışçı kuram nedir?

“Gözlenebilir ve ölçülebilir davranışları incelemek gerektiğini iddia eden kuram­dır. Öğrenmenin uyarıcı ile davranış arasında bir bağ kurularak geliştiğini ve pekiştirme yoluyla davranış değiştirmenin gerçekleştiğini kabul eder” (Morris, 2002; Deniz, 2007, s. 264). “Davranışçılar, insan­ların karşılaştıkları problemlerin çözümlerinde genellikle geçmişte yaşadıkları benzer durumları göz önüne aldıklarını ileri sürerler. Yeni bir problemle karşılaştıklarında ise bireyin deneme-yanılma yoluy­la […]

Çürüme teorisi nedir?

Unutmanın nedeninin zaman olduğunu iddia eden yaklaşımdır. Yeni bir şey öğrenme nörokimyasal bir “hafıza izi” oluşturulmasını sağlar ve bu “iz” zamanla parçalarına ayrılır. Bu teo­riye göre insanda önemli olan hatıralar uzun süre hatırlanır (Kaya, 2009). Örneğin, bir öğretmen ada­yının atandığı gün uzun süre hatırlanır.

Çifter bağlamlı öğrenme nedir?

Verilen hece, kelime ve diğer bilgiler çiftler halinde öğrenilir ve çiftler halinde hatırlanması istenir. Ülkelerin başkentlerini, savaş tarihlerini, elementlerin atomik ağırlıkla­rını öğretmek ve kelimelerin hecelenmesini kolaylaştırmak bu öğrenme türüne örnek olarak verilebilir (Slavin, 2013).

Çekilen dikkat nedir?

Bireyin iradesiyle olmayıp, uyarıcının fiziksel özelliklerinden dolayı bireyin dikkatini toplamasına denir. Uyarıcıların şiddeti, büyüklüğü, tekrarı, zıtlığı gibi özellikler çekilen dikkati et­kiler (Öğrenme psikolojisi, 2013). Karşıdan karşıya geçerken korna sesiyle bireyin geriye çekilmesinde çekilen dikkat etkili olmuştur.

Çevreye ilgiyi artırıcı etki nedir?

“Bu etki gözlemcinin dikkatini modelin çevresindeki bir nesneye yönelt­mesini sağlar” (Ulusoy, 2008,s.339). Örneğin, gözlediği modelin elinde sürekli kalem gören birey modelin diğer davranışlarından çok kalemle ilgilenecektir.

Çağrışımsal zıtlık nedir?

Bir konunun belli bir yönde öğrenilmesi öğrenmeyi kolaylaştırırken tersi yönde öğrenilmesi zorlaştırır (Öğrenme psikolojisi, 2013). Örneğin kırmızı başlıklı kız hikayesini baştan sona an­latmak kolaydır. Fakat sondan başa anlatmak zordur. Bu hikayeyi sondan başa anlatmaya çalıştığınız­da kurguyu karıştırdığınızı göreceksiniz.

Çağrışımsal geçiş nedir?

 Bir uyarıcıya gösterilen tepkinin ortama yeni uyarıcıların katılmasıyla, aynı tep­kinin bu uyarıcıya da eski uyarıcı ortamdan çıkarılmasına rağmen gösterilmesidir (Öğrenme psikolojisi, 2013). Reklamlarda önce saygın, güvenilir kişiler sonra tanıtımı yapılan ürün verilir. Bir süre bu iki uya­rıcı beraber verilir. Sonra reklam süresi kısılır ve sadece tanıtılan ürün verilmesine rağmen bizde bu ürünün kaliteli, güvenilir olduğuna […]

Çağrışımsal basamaklar dizisi nedir?

Öğrenme malzemesinde verilen basamakların birbirleriyle ilişkili fakat mutlaka bir basamaklar dizisi meydan getirmesi zorunlu olmadığı dizidir. Kavramsal basamaklar dizisini öğrenmek, çağrışımsal basamaklar dizisini öğrenmekten daha kolaydır. Çünkü kavramsal basamaklar dizisindeki sıralama objektiftir. Çağrışımsal basamaklar dizisini öğrenmek, rastgele verilmiş kelimelerden daha kolaydır. Çünkü bu dizi bireylere göre değişse de dizinin oluşumun­da belirli bir ilişki vardır (Morgan, […]

Crespi (krespi) etkisi nedir?

Pekiştimenin büyüklüğü ile performansın gücü arasında pozitif bir ilişki vardır. Yani pekiştireç büyüdükçe performans da artar (Öğrenme psikolojisi, 2013). Örneğin ders çalışması için küçük bir ödül verilen öğrenci yeterince ders çalışmazken büyük bir ödül verilen öğrenci iyi ders çalışır.

Ceza nedir?

“Varlığı yapılan davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığını azaltan her türlü olaydır” (Morris, 2002, s.714). Örneğin evde bağırarak dolaşan çocuğun dışarı çıkma izni kaldırıldığında bağırma davranı­şı azalıyorsa bu durum II. tip bir cezadır.