Düşünme biçimleri nelerdir?

Düşünme biçimleri, öğretim yöntem ve teknikleri dersinde ele alınan bir konudur. Bu yazımızda analitik, ıraksak, metabilişsel düşünme gibi düşünme biçimlerini öğreneceğiz. Her yıl eğitim bilimleri sınavında 1 ya da 2 soru gelen bir bölümdür.

Düşünme biçimleri nelerdir?

Düşünme biçimlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz. Yazımızın devamında da düşünme biçimlerini açıklayacağız.

Düşünme biçimleri nelerdir
Düşünme biçimleri nelerdir
  1. Iraksak düşünme
  2. Yaratıcı düşünme
  3. Yansıtıcı düşünme
  4. Metabilişsel düşünme
  5. Eleştirel düşünme
  6. Yakınsak düşünme
  7. Global düşünme
  8. Analitik düşünme
  9. Hipotetik düşünme
  10. Lateral düşünme

Iraksak düşünme nedir?

Belli kurallara bağlı kalmaksızın problemlere orijinal çözümler üretme sürecidir. Bir soruna birden çok çözüm üreten düşünme biçimi ıraksak düşünme olarak ifade edilir.

  • Bir görüşten hareketle başka görüşlere ulaşmaktır.
  • Yaratıcılığı ve problem çözme becerilerini geliştirir.

Elektrikli araçların ilerleyen yıllarda artacağını bilen bir yatırımcının şimdiden yatırımlarını bu iş alanına taşıması örnek olarak gösterilebilir.

Yaratıcı düşünme nedir?

Özgün, akıcı ve mantıklı, alabildiğince esnek ve alışılmamış biçimde gerçekleşen düşünme biçimidir (Sönmez, 2008). De Bono’ya göre ise yaratıcı düşünme araştırma ve yeni bakış açısı geliştirme sürecidir (Boden, 2001).

  • Birey zihninde sıradışı bağlantılar kurar.
  • Genellikle yalnız kalmayı seven, eleştirel düşünme becerisine sahip bireylerdir.
  • Yaratıcı düşüncenin 4 boyutu vardır. Bunlar; hazırlık, kuluçka, aydınlanma ve değerlendirmedir.

Yaratıcı düşüncenin anahtar kelimeler:
“Farklı olma”, “Özgün olma”, “Orijinalliği sağlama”,

Yansıtıcı düşünme nedir?

Dewey, herhangi bir inanç ya da bilgiyi ve onun ulaşmayı amaçladığı sonuçları destekleyen bir bilgi yapısını etkin, tutarlı ve dikkatli bir biçimde düşünme olarak tanımlamaktadır. (Akt. Kozan, 2007)

Dewey, yansıtıcı düşünmeyi herhangi bir inanç ya da bilgiyi ve onun ulaşmayı amaçladığı sonuçları destekleyen bir
bilgi yapısını etkin, tutarlı ve dikkatli bir biçimde düşünme olarak tanımlamaktadır.

  • Öz eleştiri yaparak yaşamından ders çıkartma olarak da ifade edilebilir.
  • Yansıtıcı düşünmeye sahip bireyler yalnız kalmaya istekli, içe dönüktürler.
  • Değerlendirmelerini yaparken hem nesnel hemde öznel ölçütler kullanırlar.

Yansıtıcı düşünmenin anahtar kelimeleri:
“Uygula”, “Yansıt”, “Ders Çıkar”, “Öz eleştiri”, “Öz değerlendirme”

Metabilişsel düşünme nedir?

Metabilişsel düşünme, 2009 KPSS Eğitim Bilimleri ‘nde bireyin kendi kendine öğrenme yeterliliğini ortaya koyabilmesi, öğrenmeyi öğrenmesi olarak tanımlanmıştır. Bireyin öğrenme hedeflerini kendisinin belirlemesi, kendi öğrenmelerinin sorumluluğunu alması, bu süreçte ne kadar başarılı olduğunu ve ne kadar ilerleme gösterdiğini kendisinin gözlemlemesi yeterliliği olarak ifade edilmiştir.

Üstbiliş olarak da ifade edilen metabilişsel düşünme kişinin kendi düşünme süreçlerinin farkına varması ve bu süreçleri kontrol edebilmesi olarakta tanımlanır.

Metabiliş ile ilgili anahtar kelimeler:
“Üstbiliş” , “Bilişötesi”

  • Kişinin ne bildiğini ve ne bilmediğini belirlemek
  • Düşündükleri hakkında konuşmak
  • Düşünme günlüğü tutma
  • Planlama ve öz düzenleme
  • Düşünme sürecinden bilgi edinmek
  • Öz değerlendirme

Eleştirel düşünme becerisi nedir?

Eleştirel düşünmeyi 2013 yılında Slavin “ne yapılacağı ve neye inanılacağı hakkında rasyonel kararlar verebilme meziye­ti” olarak tanımlamıştır. Eleştirel düşünmenin en önemli kaynağı sorgulama ve şüphedir. Bunlardan hareketle yorum yapma ve karar verme becerileri gelişir.

  • Ön yargılardan uzak dur.
  • Doğru ve yanlışları ayırt et.
  • Her türlü düşünceyi dinle ve oku.
  • Kabul etmeden önce şüpheyle yaklaş.
  • Mantıksal ilişkiler kurmaya çalış.
  • Argümantasyon odaklı çalış
  • Kanıta dayalı karar al.

Eleştirel düşünme becerisi için anahtar kelimeler: “Ön Yargıdan Uzak”, “Düşünceyi Dinle”, “Düşünceyi Oku”, “Şüphe”, “Argüman”, “Kanıt”, “Karar Alma”

Yakınsak düşünme nedir?

Farklı düşüncelerin dayandığı ortak noktayı bulmayı hedefleyen düşünme becerisidir.

Gerçekleştirilen tartışma etkinliğinde tartışmacıların ortak bir sonuca ulaşması yakınsak düşünmenin eseridir.

Analitik düşünme nedir?

Öğeleri ayrıştırma, irdeleme, öğeler arasında bağlantıları ortaya koyma, bütünden parçaya, parçadan bütüne doğru gidiş şeklinde gerçekleşen düşünme becerisidir (Sönmez, 2008). Bütün ile parça arasında ilişki kurma becerisi olacakta kısaca açıklayabiliriz. .

Balık kılçığı tekniğinde bir problemin alt nedenlerine ulaşılması ve sıralanması ya da “iki resim arasındaki farkı bulun” tarzı oyunlar analitik düşüncenin gelişimini sağlar.

Analitik düşünce ile ilgili anahtar kelimeler:
“ilişkileri inceleme”, “balık kılçığı“, “parça-bütün ilişkisi”, “kıyaslama”

Global düşünme nedir?

Öğrenmeyi kolaylaştırmak amacıyla bilgilerin belirli kriterler dahilinde haritalaştırılmasıdır.

Kavram haritası ya da zihin haritası düzenleme global düşünmenin ürünüdür.

Hipotetik düşünme nedir?

Konu ile ilgili zihinsel bir simülasyon sonucunda konunun sonuçlarını veya olasılıklarını keşfetme sürecidir. Tahmin etme ön plandadır. Albert Einstein’ın özel görelilik kuramında düşünce deneyleriyle hareket etmesi hipotetik düşünce ağırlıklı çalışmalar yaptığının göstergesidir.

Bu varsa bu sonuçla karşılaşılır gibi tahmin cümleleri doğrudan hipotetik düşünce ile ilgilidir.

Lateral düşünme nedir?

Kişilerin sorunlara farklı yönlerden bakabilmesini sağlayan düşünme biçimidir. Altı şapkalı düşünme ve altı ayakkabılı düşünme teknikleri lateral düşünme için örnek verilebilir. Lateral düşünme yanal düşünme olarak da adlandırılır.

Kaynak

Bir cevap yazın 0