Psikanalitik kuramın öncülerinden olan Freud yapısal kişilik kuramı ile id, ego ve süperego tanımlarını aşağıdaki gibi yapmıştır. Freud bu kuramla insan ruhunun birden fazla yönü olduğunu ortaya koymuştur.

KPSS Eğitim bilimleri sınavlarında kişilik teorileri ile ilgili sıkça karşımıza soru gelmektedir.

Yapısal kişilik kuramına göre insan kişiliği 3 alt boyuttan oluşur. Bunlar; id, ego ve süper egodur.

Yapısal kişilik kuramı görselleri
Yapısal kişilik kuramı: id, ego, super ego

İd (Altbenlik-ilkelbenlik)

Kişiliğin kaba ve kötü yanıdır. Altbenlik genellikle şeytan ile simge edinir. Doğuştan gelen ve kişiliğin daha çok biyolojik yanıdır. Fizyolojik ihtiyaçlarımız idin dürtüleriyle karşılanır. Bu yönüyle id hayati bir davranış şeklidir.

Ego ve süperego zamanla idden ayrılır ve birincil süreçlerin denetimine girer.

Not: Doğuştan gelen ve bedensel ihtiyaçlara dönük olan davranışlara bedensel süreç denir.

İd yaşamsal enerjinin yani libidonun kaynağıdır. Haz ilkesi hakimdir ve birey haz aldığı her şeyi yapmak ister. Engelleme ve ertelemelerden nefret eder. Saldırganlık ve cinsellik olmak üzere iki temel dürtünün hakimiyetindedir.

İd ahlaksızdır ve kural tanımaz.
Sapıklar, katiller ve psikopatlarda idin hakim olduğu söylenebilir.

Ego (Benlik)

Kişiliğin mantıklı ve bilinçli yanıdır. Kişiliğin karar ve denge birimidir. İdin aşırı istekleriyle süperegonun baskıcı tutumu arasında denge kurmaya çalışır.

İd-süper egonun çatışması uzun sürerse savunma mekanizmalarını devreye sokar.
Ego bir durumu akıl ve mantık çerçevesinde ele alır. Yerine göre o davranışı erteleyebilir, biçimini değiştirebilir.

Ego duygusuz, bencildir.
Bir yaşına doğru oluşur ve birincil süreçlerin denetimi altındadır.

Süper ego (Üstbenlik)

Kişiliğin toplumsal ve ahlaki yönüdür. 3 yaşından sonra oluşur. Topluma dönük olan yüzümüzdür. Süperego’da 4 şey temsil edilir. Bunlar; ahlak, vicdan, kusursuzluk ve ideal benliktir.

Süper egosu baskın kişiler sürekli çevrenin beklentilerine göre davranırlar.

Süper ego genelde idi baskılar egoyu ise yanına çekmeye çalışır.

Benzer bir yazımız:  Animizm (Kişileştirme) nedir?

Yapısal kişilik kuramı örneği

  1. İdden beklenen davranış biçimi: Hemen istiyorum, bana ne, kime ne der.
  2. Egodan beklenen davranış biçimi: Biraz bekle, yeri değil, koşullar uygunsa yapalım der.
  3. Süper egodan beklenen davranış biçimi: Ayıptır, yazıktır, elalem ne der.
vote
Article Rating
Subscribe
Bildir
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
0
İçeriğimizi yorumlamak ister misiniz?x
()
x