Çoklu zeka kuramının tanımı

Howard Gardner tarafından geliştirilen, zekanın tek boyutlu değil, tersine çok bo­yutlu olduğunu dile getiren, bu boyutları 8 başlık altında toplayan ve zeka türleri arasında belli bir ilişkinin var olduğunu ileri süren kuramdır (Sönmez, 2008).

Çoklu zeka kuramı nedir?

1) Sözel Zeka Alanı – Dilbilimsel Zeka Alanı

  • Sözlü ve yazılı dili etkili bir şekilde kullanır.
  • İçinde yaşadıkları toplumun dil sanatlarını, vurgularını, yöresel farklarını çok iyi kullanırlar.
  • Bu yüzden ikna kabiliyetleri gelişmiştir.
  • Kelime hazneleri geniştir. Kendilerini iyi ifade ederler.
  • Okuma, yazma ve dinleme yoluyla öğrenirler.
  • Sunuş yoluyla öğretim ve düz anlatım kullanılabilir.
  • Bir bireyin kendi diline ait kavram ve kuralları bir masalcı, bir hatip, bir politika­cı gibi sözel olarak ya da bir yazar bir editör veya bir gazeteci gibi yazılı olarak etkili bir biçimde kullanabilme kapasitesidir (Arslan, 2007).

2) – Matematiksel Zeka

  • Gruplayarak, sınıflayarak ve soyutlayarak öğrenirler.
  • Akıl yürütme ilkelerini aktif şekilde kullanırlar.
  • Muhakeme becerileri yüksektir.
  • Eleştirel düşünce vardır. Neden sonuç ilişkisi kurmaya çalışırlar.
  • Bilimselliğe önem verirler.
  • Bilgiyi sorgularlar.
  • Araştırma inceleme, problem çözme, proje tabanlı öğrenmeler uygundur.

3) Görsel Zeka –

  • Üç boyutlu düşünme yeteneğinin sonucudur.
  • Hayal güçleri gelişmiştir.
  • İmgeleştirme kapasiteleri yüksektir.
  • Nesneler arasındaki ilişkileri çabuk görürler.
  • Görsel metaforları (benzetmeler) kullanırlar.

4) Müzikal Zeka – Ritmik Zeka

  • Ritim ve melodilerle öğrenirler.
  • Çok sık kullanılan bir zeka alanı değildir.
  • Simetri arayışı vardır.
  • Ses ahengi gibi.

5) Bedensel Zeka –

  • Duygu ve düşüncelerin aktarımında bedenlerini etkin bir biçimde kullanırlar.
  • Taklit yetenekleri oldukça güçlüdür.
  • Söylenenlerden çok yapılanlar hatırlanır.
  • Beden dilini etkin bir şekilde kullanırlar.
  • Doğru yerde doğru jest ve mimik.
  • Psikomotor becerilerin ortaya konmasında başarılı tiplerdir.

6) Bireysel Zeka – Öze Dönük Zeka

  • Bireyin kendisini anlama, duygu ve düşüncelerini yönlendirme gücünü ortaya koyar.
  • Yalnız kalmaktan, bireysel çalışmalardan hoşlanırlar.
  • Bağımsızlık arayışı vardır.
  • Kendileri hakkında eleştirel düşünebilirler. Yansıtıcı düşünmeye sahiptirler.
  • Özgüven ve özsaygıları yüksektir.
  • Kopya ve taklitten uzak dururlar. Özgün çalışmalar üretmeye çalışırlar.
  • İzlerken öğrenmeye çalışırlar.
  • Kendilerini çok iyi tanıdığı için insanları da çok iyi tanırlar.

7) Sosyal Zeka – Bireylerarası Zeka

  • İnsan ilişkilerinde, kendini ifade etme ve empati yapma yetenekleri gelişmiştir.
  • İşbirliği yaparak öğrenmeye yatkındırlar.
  • İletişim becerileri yüksektir.
  • Samimi ilişkiler kurarlar.

8) Doğa Zekası – Varoluşçu Zeka

  • Tabiata değer verirler.
  • Sürekli doğada denge arayışı olduğunu kabul ederler.
  • Çevre kirliliği ve doğa olaylarına karşı hassas kişiliklerdir.