KLASİK SÖMÜRGE ANLAYIŞININ SONA ERMESİ

PAKİSTAN

  • Pakistan bağımsızlık lideri Muhammed Ali Cinnah İngiltere’ye karşı bağımsızlık mücadelesi vermiştir.
  • 1947’de K.Hindistan İngiltere tarafından boşaltılınca Pakistan ve Bangladeş kurulmuştur.
  • Pakistan’ın ilk devlet başkanı

HİNDİSTAN

  • İngiltere’ye karşı bağımsızlık mücadelesi vermiştir.
  • Bağımsızlık lideri Mahatma Gandh’tır.
  • Kötülüğe karşı aktif ama şiddet içermeyen direniş felsefesinin örgütüdür.
  • Hinduların lideri haline gelmiştir.
  • Hindularla Müslümanlar arasında çatışmalar yaşanmıştır.
  • Fanatik bir Hindu tarafından öldürüldü.
  • 1947’de bağımsız oldu.

 2.DÜNYA SAVAŞI SONRASINDA BAĞIMSIZLIK KAZANAN BAZI DEVLETLER

  • Seylan (1948)- İngiltere
  • Birmanya (1948)- İngiltere
  • Endonezya (1945)- Hollanda
  • Fas (1956) Fransa
  • Tunus (1958)- Fransa
  • Cezayir (1962)- Fransa
  • Sudan (1956)- İngiltere
  • Somali (1960)- İngiltere – İtalya
  • Nijer (1958)- Fransa
  • Gine (1960)- Fransa
  • Libya (1951)- Fransa – İngiltere

YUMUŞAMA DÖNEMİ(DETANT)

  • Soğuk savaş döneminde doğu-batı ilişkilerinde çatışma ve gerginliğin azaldığı tarihi süreçtir.
  • Yumuşama döneminin temeli ABD Başkanı Kennedy ve SSCB Başkanı Kruşçev’in 1961’de yaptıkları görüşmede atılmıştır.
  • Çin-ABD ilişkilerinin kurulmasında spor etkili olmuştur.(Ping-Pong Diplomasisi)
  • ABD Başkanı Nixon 1972’de Pekin’e yaptığı tarihi ziyaret aralarındaki ilişkinin yumuşamasına neden olmuştur.

BANDUNG KONFERANSI BAĞLANTISIZLIK HAREKETİ(1955)

  • Endonezya’nın Bandung şehrinde toplanılmıştır.
  • AMACI: Bağımsızlıklarını yeni kazanan Asya ve Afrika ülkelerinin ABD ve SSCB karşısında varlıklarını korumak için toplanılan birlik ve dayanışma konferansıdır. Yugoslavya (Tito), Mısır (Nasır), Hindistan(Nehru) öncülüğünde toplanmışlardır.

SALT1 ve SALT2 Antlaşmaları

  • Nükleer silahların sınırlandırılmasıdır.
  • 1972’de ABD(Nixon)-SSCB(Brejnev) SALT 1 ‘i imzalamışlardır.
  • SSCB’nin Afganistan’ı işgal etmesi üzerine ABD Senatosu Salt 2’yi onaylamadı.

AVRUPA GÜVENLİK İŞBİRLİĞİ KONFERANSI(AGİK)

  • 1973’te Türkiye’nin de içinde olduğu 35 ülkenin katılımıyla Avrupa’da güvenlik ve işbirliği oluşturma amacıyla bir dizi konferanslar organizasyonudur.
  • 1975’te ABD-Kanada ile 33 Avrupa ülkesi (Arnavutluk hariç) Helsinki Nihai Senedi imzalanmıştır.

Helsinki Nihai Senedi

  • Sorunların barışçı yollarla çözülmesi
  • İç işlerine karışmama
  • Devletin toprak bütünlüğünü koruma
  • Sınırların ihlal edilmesine son
  • Egemenlik haklarına saygı
  • Daha sonra Belgrat – Madrid – Viyana ve Helsinki’de toplanılmıştır.
  • Demokratikleşme yolunda önemli adımlardan biri olarak değerlendirilir.

Helsinki Nihai Senedi, ABD ve SSCB arasındaki yumuşamanın Avrupa’ya taşınmasına ve Avrupa’da bir barış havasına neden olmuştur.

AVRUPA BİRLİĞİ ÖRGÜTÜ(1963)

  • Yeni bağımsız olan Afrika ülkeleri bir araya gelerek bloklar karşısında kendi sorunlarına kendileri çözüm bulmak adına kurulan örgüttür.

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ VE TÜRKİYE

Adnan MENDERES döneminde yaşanan önemli gelişmeler:

  • Atatürk’ün na’şı Etnografya Müzesinden Anıtkabir’e taşındı.
  • Ezan Türkçeden Arapçaya çevrildi.
  • Devlet dairelerinde Atatürk’ün resminin asılması sağlandı.
  • Millet partisi kapatıldı.
  • CHP’nin mal varlığına el konuldu.
  • Köy Enstitüleri ve Halkevleri kapatıldı.
  • Karadeniz Teknik Üniversitesi, Ege Üniversitesi, ODTÜ, Atatürk Üniversitesi, Anadolu Üniversitesi açıldı.
  • Hürriyet Partisi kuruldu.
  • 6-7 Eylül olayları yaşandı.
  • Kıbrıs olayları başladı. 1959 yılında Bağımsız Kıbrıs Devleti kuruldu. Kıbrıs’ta Türklere karşı faaliyette bulunan EOKA‘ya karşı Milli Mukavemet Teşkilatı ve Volkan Teşkilatı kuruldu.
  • Atatürk aleyhine işlenen suçlar kanunu çıkarıldı.

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ TÜRKİYE’DE Kİ SİYASİ GELİŞMELER

  • İlk muhalefet partisi MKP(Milli Kalkınma Partisi-Nuri Demirağ) kuruldu.-1945
  • Bir grup CHP milletvekili parti programı ve kanunlarda değişikliği öngören teklifleri (Dörtlü Takrir) reddedilince ayrıldı ve DP(Demokrat Parti)’yi kurdular.(1946)
  • DÖRTLÜ TAKRİR: Adnan Menderes, Refik Koraltan, Celal Bayar, Fuat Köprülü.
  • Millet Partisi (MP) 1948’de kuruldu.(Osman Bölükbaşı)
  • 1946 seçimleriyle CHP hükümeti kurdu.

(Tek Dereceli Seçim+Açık Oy+Gizli Sayım)

1946 Seçimleri şaibeli seçim olarak da anılmıştır.

  • 1950 seçimlerini (CHP+MP+DP) DP (Demokrat Parti) kazandı. (Tek Dereceli Seçim+Gizli Oy+Açık Sayım)

Seçimler sonrasında Demokrat Parti %52 oy oranı ile hükümeti kurdu ve bu tarih Beyaz Devrim olarak anıldı.

  • Başbakan: Adnan Menderes
  • Cumhurbaşkanı: Celal Bayar

1960 yılında TSK askeri bir darbeyle yönetime el koyarak Adnan Menderes- F. Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edildi.

İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığı döneminde (1939-1950) çıkarılan kanunlar:

  • Milli Koruma Kanunu
  • Varlık Vergisi Kanunu
  • Toprak Mahsulleri Kanunu
  • Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ TÜRKİYE’DE Kİ EKONOMİK GELİŞMELER

  • 1947’de IMF ve Dünya Bankası gibi kuruluşlara üyelik kabul edildi.
  • OEECD-Avrupa İktisadi İşbirliği Örgütüne üye olundu.
  • 1960’da DPT(Devlet Planlama Teşkilatı) kurularak planlı ekonomiye geçildi.
  • Marshall yardımlarıyla desteklenen tarım gelişme gösteren alanlardan biri oldu.
  • 1958’de hükümetin dış borca duyduğu gereksinim sonucu IMF’den dış borç alındı.

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ TÜRKİYE’DE Kİ SOSYAL KÜLTÜREL GELİŞMELER

  • Köyden kente göçler artmış, kentleşme hızlanmış.
  • Rock and Roll gibi müzik türleri Türkiye’yi de etkisi altına almaya başladı.
  • Hisarcılar Grubu ortaya çıktı.(Sanatçı Bağımsızlığı-Yaşayan dil-Milli sanat)
  • Verem hastaneleri, Ankara ebe ve hemşire okulu açıldı.
  • Halk evleri, köy enstitüleri kapatıldı.
  • Zeki Müren, Neşet Ertaş, Müzeyyen Senar dönemin ünlü sanatçılarıdır.

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ TÜRK DIŞ POLİTİKASI

  •  Batı bloğuna yakın bir politika izlenmiştir.
  • 1949 yılında AVRUPA KONSEYİ’ne üye olundu.
  • 1952 yılında NATO’ya üye olundu.
  • 1953 yılında BALKAN PAKTI’na üye olundu.
  • Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya siyasi işbirliği ve karşılıklı yardım antlaşması.
  • 1955 yılında BAĞDAT PAKTI’na üye olundu.
  • 1959 yılında AET’ye üye olunmak için başvuruldu.
Benzer bir yazımız:  Soğuk Savaş Dönemi Ders Notları-1