Yumuşama döneminde Türkiye, dış politikalarda yaptığı değişikliklerle kendinden söz ettiren ve askeri müdahalelerle ismi sıkça anılan bir dönem olmuştur.

Yumuşama Dönemi Türkiye

27 Mayıs Müdahalesi (1960)

  • 27 Mayıs 1960 müdahalesi Demokrat Parti’nin son dönemlerinde ekonominin kötü gidişi, öğrenci olayları ve Turan Emeksiz’in öldürülmesi sonucunda TSK kardeş kavgasına son vermek gerekçesiyle müdahalede bulundu ve iktidarı indirdi.
  • Yönetimi Milli Birlik Komitesine verdiler.(başında orgeneral Cemal Gürsel var.)
  • Kurucu meclis, 1961 Anayasasını halk oylamasına sunmuş %61 oranında oyla kabul edilmiştir.
  • Adnan Menderes, Hasan Polatkan, Fatin Rüştü Zorlu idam edildi.
  • 1961 seçimlerini AP(Adalet Partisi) kazandı. CHP ile koalisyon hükümet kurdu.(İsmet İnönü-Süleyman Demirel)
  • Meclis, C.Başkanlığına Cemal Gürsel’i seçti.

12 Mart Muhtırası (1971)

  • 1968’de bütün dünyada yayınlık kazanan öğrenci hareketleri Türkiye’yi de etkisi altına aldı.
  • 68 kuşağı olarak adlandırılan gurupların başlangıçta eğitim sistemine tepki olarak başlattıkları bu eylemler NATO ve ABD karşıtı gösterilere dönüşmüştü.
  • TSK hükümete bir muhtıra verdi.(12 Mart Muhtırası) AP hükümeti istifaya zorlandı.
  • Başbakanlığa Nihat ERİM, Cumhurbaşkanlığına Fahri KORUTÜRK getirildi.

NOT: Emir komuta zincirinin yapmış olduğu ilk askeri müdahaledir.

12 Mart muhtırasının gerekçesi; hükümetin ülkeyi ekonomik huzursuzluğa sürüklemesi ve Atatürk Türkiye’sinin geleceğini tehlikeye sokulmasıdır.

Dönemin C.Başkanı – Cevdet Sunay

Dönemin Başbakanı – Süleyman Demirel

Eylül Müdahalesi (1980)

  • 1974-80 arası dönemdeki siyasi istikrarsızlık;
  • ABD ‘nin Kıbrıs Barış Harekatından sonra Türkiye’ye uyguladığı ambargo
  • CHP-AP-MHP arasındaki gerginliğin sokak çatışmalarına dönüşmesi
  • Sağ – sol gruplar arasındaki çatışmalar(Çorum-Maraş olayları…)
  • Siyasi istikrarsızlık, ekonomik bunalım, sosyal olaylar, sağ-sol olayları gibi olayları gerekçe göstererek TSK yönetime el koydu.(12 Eylül 1980)
  • Parlamento ve siyasal partiler kapatıldı. Bülent Ecevit – Süleyman Demirel-Alparslan Türkeş-Necmettin Erbakan gibi siyasal parti liderlerine siyaset yapma yasağı getirildi.
  • Genelkurmay başkanı Kenan Evren MGK’yı oluşturdu. Aynı zamanda devlet başkanlığı görevini de üstlendi.
  • 1961 anayasası yürürlükten kaldırıldı.
  • 1982 anayasası halkoyuna sunuldu ve kabul edildi.
  • 1983 seçimlerinde(ANAP-HP-MDP) ANAP tek başına iktidar oldu.(Turgut ÖZAL)
Benzer bir yazımız:  Yumuşama Dönemi Ders Notları-1

Ekonomik Gelişmeler

  • 1960’da DPT ‘nin kurulmasıyla Beş Yıllık Kalkınma Planları uygulanmaya konuldu.
  • 1970’li yıllarda uygulanan ‘ileri ithal ikameli model’ ile buzdolabı, çamaşır makinesi, tv ve otomobil üretilmeye başlandı.
  • 1973 Petrol krizi, 1974 Amerikan ambargosu, işçi dövizlerinde azalma ekonomik gerilmeye neden oldu.
  • Türk parasının yabancı para karşısında değeri düştü.
  • Ülkede birçok malda fiyat artışı ve karaborsa oldu.
  • Karma Ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçişi sağlayan 24 OCAK kararları alındı.

Sosyal – Kültürel Gelişmeler

  • Gaipçilere karşı çıkan ikinci yeni akımı 1960’ların ortalarına kadar etkisini devam ettirdi.(Edip Cansever- İlhan Berk- Cemal Süreyya- Sezai Karakoç…)
  • Fakir Baykurt(Yılanların Öcü)
  • Ş.Süreyya Aydemir(Toprak Uyanınca)
  • Atilla İlhan- Vedat Türkali(1970’lerde)
  • Zeki Alasya-M.Akpınar(Devekuşu Karabeleri)
  • 1960’lı yıllarda Aranjman (düzenleme) müzik tarzı ortaya çıktı.
  • 1970’lerde Anadolu Rock ortaya çıktı.(Moğollar- Barış Manço)
  • 1962’de TÜBİTAK kuruldu.(Türkiye bilim ve teknik araştırma kurumu)

Amacı: Kalkınma planları doğrultusunda bilimsel araştırmalar yapmak ve yaptırmak.

  • 1968’de TRT ilk TV yayınına başladı.
  • Boğaziçi köprüsü trafiğe açıldı.(1973)
  • Renkli TV yayınına geçildi.(1986)
  • Almanya’ya işçi gönderildi.

Yumuşama Dönemi Türk Dünyası

  • Bu dönemde Kıbrıs konusunda ABD’nin tavrını ortaya koyan JOHNSON’ın mektubu ve 1975-78 yılları arası ambargo dönemi Türk-ABD ilişkisinde sarsıntılara yol açmıştır.
  • SSCB, Türkiye’nin Kıbrıs’ı NATO üssü haline getirmesinden korktuğu için, Kıbrıs konusunu Türk aleyhine politika izlemiştir.
  • 1967 Arap-İsrail savaşlarında, Türkiye Arap devletlerini desteklemiş ve insani yardımda bulunmuştur.
  • 1969’da kurulan İslam Konferansı Örgütüne üye olarak güçlenmesini
  • Arap ülkelerinin reddettiği Camp David Antlaşmasını Türkiye’de reddetmiştir.

Yumuşama Döneminde Dünya

  • 1961’de Rus Kozmonot Yuri Gagarin Vastak-1 uzay aracı ile ilk uzaya giden insan oldu.
  • 1969’da ABD’li astronot Neil Amstrong aya ayakbastı.
  • 1970’de kişisel bilgisayar üretildi.(1978’de APPLE üretildi)
  • İlk haberleşme uydusu (telstar-1)-1962
  • İlk uzay yürüyüşü (1963)
  • İlk kalp nakli (1965)
  • Videokaset (1972)
  • Mini bilgisayar (1973)
  • Hepatit B aşısı (1975)
  • Compact Disk (CD) -1979
  • Heavy metal müzik türü ortaya çıktı.
  • Fransa’da 68 kuşağı öğrenci hareketleri başlamış (Türkiye’yi de etkilemiş)
  • Bu dönemde ekonomik kalkınma hız kazandığı için bu döneme MUHTEŞEM OTUZLAR denmiştir. (1945-1975)
Benzer bir yazımız:  Yumuşama Dönemi Ders Notları-1